Czynniki i choroby

Pogląd, że jakieś nieznane czynniki powodują chorobę, rozważano na długo zanim Leeuwenhoek pod koniec XVII w. odkrył mikroorganizmy za pomocą swojego mikroskopu. Dopiero dużo później jednak rozwinięto narzędzia i metody potrzebne do dokładnego poznania związku bakterii z chorobami. Pod koniec XIX w. lekarze, mikrobiolodzy i chemicy niezależnie od siebie położyli podwaliny pod nową gałąź nauki - mikrobiologię. Francuski chemik Ludwik Pasteur obalił przekonanie o samorództwie bakterii, wykazując, że sterylizacja pożywki z cukrem i białkiem zapobiega ich wzrostowi. Opracował też szczepionkę przeciw wściekliźnie, udowadniając, że u ludzi można stymulować powstawanie odporności na choroby. Niemiecki lekarz Robert Koch pierwszy jednoznacznie wykazał, że bakterie powodują choroby zakaźne. W 1876 r. udowodnił, że Bacillus anthracis wywołuje wąglik. Obserwował pod mikroskopem bakterie tego gatunku we krwi i śledzionach martwych owiec. Kiedy wstrzyknął myszy krew zakażonej owcy, znalazł Bacillus anthracis we krwi myszy. Wyhodował również te bakterie i wykazał, że po wstrzyknięciu ich zdrowym myszom zwierzęta zapadają na wąglik. Koch ogłosił do dziś stosowane zasady postępowania w celu wykazania, że dany patogen wywołuje specyficzne objawy chorobowe. Zasady te, znane obecnie jako postulaty Kocha, są następujące: patogen musi być obecny w każdym organizmie chorym na dana chorobę; mikroorganizmy pobrane od chorego osobnika można hodować i otrzymać czystą kulturę bakteryjną; próbka pobrana z czystej kultury bakteryjnej i wstrzyknięta do zdrowego organizmu musi wywołać tę samą chorobę; mikroorganizm można wyhodować z próbki pobranej od doświadczalnie zarażonego osobnika.